220 miljoen mensen spreken Frans [fr]

De laatste zestig jaar is het aantal Franstaligen verdrievoudigd. In tegenstelling tot de heersende opvattingen is de Franse taal niet aan het wegkwijnen. In tegendeel. Volgens het Observatorium voor de Franse taal, spreken 220 miljoen mensen op de wereld Frans waardoor deze de achtste plaats inneemt op de lijst van internationale talen.

JPEGDe laatste zestig jaar is het aantal Franstaligen verdrievoudigd. In tegenstelling tot de heersende opvattingen is de Franse taal niet aan het wegkwijnen. In tegendeel. Volgens het Observatorium voor de Franse taal, spreken 220 miljoen mensen op de wereld Frans waardoor deze de achtste plaats inneemt op de lijst van internationale talen. Als officiële taal in 36 landen staat Frans op de tweede plaats achter de Engelse taal die in 63 landen als officiële taal wordt gesproken.

Er is geen taaloorlog. Men kan zowel Engels als Frans leren en spreken. Talen sluiten elkaar niet uit en het aantal Franstaligen groeit. Van alle docenten taal in de wereld, doceert 25% Frans aan ongeveer 100 miljoen leerlingen. Daar komt het werk van de Alliances Françaises nog bij en dat van alle verenigingen die affiniteit hebben met de Franse taal en Frankrijk. Binnen de Europese Unie wordt Frans, na het Engels, het meest gekozen als eerste taal in het basisonderwijs en in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs. Als tweede taal, is Frans het meest populair in de 27 lidstaten, waarvan 14 lid zijn van de Internationale Organisatie van de Francofonie (OIF). In Afrika, en zelfs in Zuid-Oost Azië verliest de Franse taal niet aan invloed. Nigeria, een land dat over 50 jaar het derde meest bevolkte land van de wereld zal zijn, heeft Frans zelfs als verplichte tweede taal ingevoerd.

Een nuttige taal

Over het algemeen zijn mensen die Frans spreken het er over eens dat het een mooie en cultureel verrijkende taal is. Dat is inderdaad het geval. TV5 wordt na MTV en CNN het meest uitgezonden. In de Verenigde Staten wordt 30% van de boeken en de helft van alle films in het Frans vertaald. Maar afgezien van de culturele redenen is het argument dat Frans nuttig en zelfs nodig is - en niet alleen binnen de internationale organisaties of Europese instellingen - van gewicht voor scholieren. Frans spreken is een pluspunt. Jean-Benoît Nadeau, auteur van het boek ‘Le français, quelle histoire!’ benadrukt dat het Franse bedrijf Carrefour na Wal-Mart de grootste supermarktketen in de wereld is. Areva, een internationaal concern dat voornamelijk actief is op het gebied van kernenergie, is in Parijs gevestigd, net als Alstom, één van de leaders in de wereld op het gebied van voorzieningen voor treintransport, productie en elektriciteitsgeleiding.

De vitaliteit van het Frans is vooral te danken aan de mondialisering. Van 66% van de Franstaligen in de wereld is Frans niet de moedertaal. Net als Engels is Frans een wereldtaal die wordt geleerd en gesproken door mensen die al een andere taal beheersen. Vijf buitenlanders maken deel uit van de 35 leden (Immortels ) van de Académie française, de hoeder van de Franse taal. Assia Djebar is Algerijnse, de moeder van Hélène Carrère d’Encausse was Russisch, Amin Maalouf is Libanees, François Cheng is van geboorte Chinees en Hector Bianciotti is in Argentinië opgegroeid. Sinds 1987 is één op de vijf prijswinnaars van de prix Goncourt Franstalig maar niet altijd met Frans als moedertaal. Dat is het geval voor de Marokkanse Tahar Ben Jelloun, de Libanese Amin Maalouf, de Russische Andreï Makine en de Amerikaanse Jonathan Littell.
Het OIF werd opgericht in 1970. 56 landen zijn bij het OIF aangesloten en 19 landen zijn verkenner. Het is een van de zenuwcentra voor het verspreiden van de Franse taal. Binnen het OIF worden door enkele tientallen meerzijdige organisaties en door enkele duizenden Franstalige verenigingen een enorme energie aan de dag gelegd. Dit netwerk vertegenwoordigt ook de kracht van de Franse taal. De verenigingen van wetenschappers, diplomaten, onderzoekers et ondernemers gebruiken de Franse taal voor het overdragen van ideeën en innovatie.

Een rijke taal

In het begin werd het Frans vooral buiten Frankrijk verspreid zoals in Noord-Amerika en de oude Franse en Belgische koloniën. In enkele gevallen heeft het Frans zich via omwegen verspreid, bijvoorbeeld door de Franstalige Libanese diaspora.

Uit deze historische erfenis zijn neologismen ontstaan die het Frans hebben verrijkt. In de Ivoorkust spreekt men van «dégrigriser» als mensen worden bevrijd van een betovering. In Sénégal, wordt met het woord «homo» geen homosexueel aangeduid maar een homoniem. Vanuit Noord-Afrika zijn woorden als bakchich (omkopen) of fissa (snel) opgenomen in het dagelijkse Frans. Dit is ook het geval van «tchatcher» (babbelen) of «kiffer» (houden van). In Québec is het Frans heel erg vitaal en strijdbaar en worden Franse woorden gebruikt daar waar Fransen zelf vaak het Engelse woord gebruiken. Zo zegt men bijvoorbeeld «traversier» in Montréal en «ferry» in Paris.

Maar in een open wereld is de aandacht niet enkel meer gericht op Parijs of Brussel. Het uitwisselen van informatie gebeurt direct tussen landen dankzij een gemeenschappelijke taal. Voor het Frans wordt dit enorme netwerk gestimuleerd door het universitaire agentschap van de Francofonie waarbij 750 instellingen in 80 landen zijn aangesloten waaronder Canada, Algerije, Vietnam en Frankrijk. De banden tussen Franstaligen zijn meer dan ooit levend, modern en efficiënt.

Pascale Bernard

gepubliceerd op 16/05/2012

naar boven