Elysée-verdrag

Het Elysée-verdrag werd 40 jaar geleden ondertekend tussen Frankrijk en de Bondsrepubliek Duitsland door Generaal De Gaulle en Bondskanselier Adenauer. Het verdrag heeft de verzoening tussen beide naties bezegeld en de basis gelegd voor een duurzame vrede in Europa.

De Frans-Duitse wil tot toenadering heeft uitgemond in de Europese Economische Gemeenschap, van de verklaring Schumann-Adenauer van 9 mei 1950 tot de oprichting van de EGKS (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) en de gemeenschappelijke markt in 1957.

Het document van 1963 was in principe niet bedoeld als verdrag maar moest een eenvoudige schriftelijke aankondiging blijven van de hoofdlijnen op basis waarvan beide landen hun samenwerking zouden hervatten. Dat verklaart de bondigheid (19 artikelen in totaal) van de tekst. De gemeenschappelijke verklaring, die op hetzelfde moment werd ondertekend, diende een politieke kleur aan de tekst te geven.

Het gaat voornamelijk om een raamwerk dat op een groot aantal punten naar latere regelingen verwijst (bijv. voor het Office franco-allemand pour la jeunesse, de Frans-Duitse dienst voor jongerenzaken). In het document worden de hoofddoelstellingen van de Frans-Duitse samenwerking vastgesteld en de institutionele regels bepaald voor de toepassing ervan. De tekst berust op 2 hoofdpunten :

- een kalender die verplicht tot regelmatige ontmoetingen op alle niveaus (staatshoofd en regeringsleiders, ministers, hoge ambtenaren), bedoeld om van samenwerking een automatisme te maken ;

- een samenwerkingsveld dat zich richt op drie gebieden : buitenlandse zaken, defensie en jongeren.

Het verdrag is slechts eenmaal gewijzigd, door 2 protocollen die werden ondertekend bij het 25-jarig jubileum, op 22 januari 1988. Dat heeft geleid tot de oprichting van nieuwe instellingen:

- de Conseil franco-allemand de défense et de sécurité (Frans-Duitse raad voor defensie en veiligheid)
- de Conseil franco-allemand économique et financier (Frans-Duitse raad voor economie en financiën)

Met het Elysée-verdrag kon de historische verzoening tussen Frankrijk en Duitsland worden verwezenlijkt d.m.v. de opbouw van banden tussen de jeugd van beide landen en de ontwikkeling van het besef van de noodzaak van de Frans-Duitse relatie.
Het verdrag vormt een onvermijdelijk symbolisch referentiepunt.

De balans van veertig jaar Frans-Duitse samenwerking

Het veertigjarig jubileum van het Elysée-verdrag (22 januari 1963) is een goede gelegenheid om een de balans op te maken van de resultaten van de Frans-Duitse samenwerking die eruit voortgekomen is.

De verworvenheden zijn talrijk en hebben betrekking op veel verschillende gebieden.

Het verdag heeft tevens een tijdperk van samenwerking ingeleid zoals dat tussen beide landen niet eerder heeft bestaan. Het heeft een beslissende impuls gegeven aan de opbouw van Europa. De nauwe dialoog en de samenwerking op het gebied van economie, onderzoek, technologie, cultuur en educatie bevorderen de steeds intenser wordende uitwisselingen tussen beide samenlevingen.

Er bestaat al een groot aantal samenwerkingsmechanismen en -structuren, zoals de halfjaarlijkse toppen, de informele ontmoetingen van het Blaesheimproces en de uitwisseling van ambtenaren, en vele instellingen (Office franco-allemand pour la jeunesse, Haut conseil culturel franco-allemand, Frans-Duitse universiteit etc). Het Office franco-allemand pour la jeunesse, dat op 5 juli 2003 zijn 40e verjaardag viert, heeft meer dan zeven miljoen jongeren met elkaar in contact gebracht, om maar een voorbeeld te noemen.

Een uiting van dankbaarheid aan de verantwoordelijke personen achter deze dialoog, of dat nu plaatselijke overheden, basisscholen, middelbare scholen, universiteiten of verenigingen zijn, is hier zeker op haar plaats.

De Frans-Duitse samenwerking is erin geslaagd unieke binationale instellingen op te richten en te vernieuwen. Voorbeelden hiervan zijn de televisiezender ARTE , die eind jaren ’80 is opgericht en een voorproefje geeft van de Europese culturele televisie, en de Frans-Duitse universiteit, opgericht in 1999. De Frans-Duitse samenwerking heeft op essentiële gebieden een baanbrekende rol weten te spelen. Hierbij moet o.a. gedacht worden aan de rol van de Frans-Duitse Brigade, die als basis heeft gediend voor het Eurocorps.

Terwijl het einde van de Koude Oorlog en de hereniging van Duitsland het begin van de Europese eenwording aanduidden, toont de ervaring van veertig jaar samenwerking aan dat Frankrijk en Duitsland zeer goed in staat zijn om de nieuwe uitdagingen van de mondialisering aan te gaan en de Europese eenwording op het moment van een historische uitbreiding van de Europese Unie voort te zetten.

Een dynamische bilaterale samenwerking voor een sterker Europa

Zoals de Franse President verklaarde tijdens de top van Nantes in november 2001 : Europa gaat vooruit wanneer de Frans-Duitse motor loopt, maar staat stil wanneer de Frans-Duitse relatie stagneert.

In deze geest hebben de Franse President en de Duitse Bondskanselier tijdens de laatste Frans-Duitse top van Schwerin (30 juli 2002) kennis gegeven van hun besluit tot gemeenschappelijke standpunten te komen t.a.v de grote issues op de agenda.

Zo hebben Frankrijk en Duitsland gemeenschappelijke bijdragen geleverd aan de Conventie over de toekomst van de Europese Unie, ten aanzien van het Europese veiligheids- en defensiebeleid (EVDB) en de vraagstukken op het gebied van justitie-binnenlandse zaken. Er wordt actief gewerkt aan de voorbereiding van gemeenschappelijke standpunten over het institutionele aspect van de Europese Unie in het licht van het veertigjarig jubileum van het Elysée-verdrag.

De politieke verklaring van de Parijse Top werd opgesteld door de beide ministers van buitenlandse zaken, op verzoek van de Franse President en de Duitse Bondskanselier tijdens de Top van Schwerin, en moet de Frans-Duitse relatie bevestigen en verdiepen. De verklaring voorziet in maatregelen voor concrete samenwerking en moet getuigen van de aandrijvende rol die beide landen spelen in de opbouw van Europa.

De tekst draagt een sterke politieke boodschap uit en geeft uitdrukking aan drie grote ambities :

- de wil om samen het Europa van morgen te stimuleren ;

- het bepalen van een versterkte samenwerkingsruimte en het identificeren van samenwerkingsvelden die voorrang genieten (buitenlandse politiek en veiligheid, economie en financiën, onderzoek, cultuur en media, educatie en jongerenzaken, overheids- en wetgevingsbeleid).

- de versterking van het overlegproces.

Op het moment waarop Europa zich uitbreidt, zijn Frankrijk en Duitsland vastbesloten om zich samen in te spannen voor een Europa dat internationaal democratischer, doeltreffender en sterker kan optreden.

Het Elysée-verdrag blijft de motor die beide landen in staat stelt deze uitdaging aan te gaan.

Het evenementenprogramma van het veertigjarig jubileum van het Elysee-verdrag

De viering van het veertigjarig jubileum van het Elysee-verdrag valt samen met de 80e Frans-Duitse besprekingen. In Parijs en Berlijn is een groot aantal evenementen georganiseerd voor 22 en 23 januari en gedurende de rest van het jaar.

§Frans-Duitse dag op 22 januari in Parijs :

- op het Elysée wordt een gezamenlijke zitting van de Franse en Duitse ministerraad gehouden tijdens de 80e Frans-Duitse besprekingen. Na afloop daarvan zal de « gemeenschappelijke verklaring van het veertigjarig jubileum» worden aangenomen.
- een gezamenlijke zitting van de Assemblée Nationale en de Bundestag in Versailles met toespraken van de Franse President en de Duitse Bondskanselier.

§Frans-Duitse dag op 23 januari in Berlijn :

- een « Jongerenparlement » onder de vlag van het OFAJ : dialoog tussen de Franse President en de Duitse Bondskanselier en 500 middelbare scholieren uit beide landen op de Reichstag. De jonge « parlementariërs » zullen van 18 tot 20 januari bijeenkomen in Berlijn en op 23 januari tijdens een plenaire zitting hun conclusies presenteren.
- de onthulling van een stèle van De Gaulle/Adenauer in aanwezigheid van de Franse President en de Duitse Bondskanselier.
- de feestelijke opening van de Franse ambassade op de Pariser Platz, op enkele meters van de Brandenburgpoort, in aanwezigheid van de Franse President, Bondspresident Rau, de Duitse bondskanselier, de Voorzitter van de Bundesrat en de ministers van buitenlandse zaken.

Voor de loop van het jaar 2003 zijn nog meer evenementen gepland die voornamelijk door de burgers en de lagere overheden van beide landen worden georganiseerd. Ook staan er gevarieerde culturele evenementen op het programma (evenementenprogramma’s van de Franse en Duitse ambassades, de DGCID (Algemene directie voor internationale samenwerking en ontwikkelingshulp), de Haut Conseil culturel franco-allemand). Deze evenementen kunnen worden herkend aan een logo « veertigjarig jubileum ».

Ter illustratie van de vitaliteit van de Frans-Duitse samenwerking zullen over de gehele wereld de diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen van Frankrijk en Duitsland samen evenementen organiseren om het veertigjarig jubileum van het Elysée-verdrag te vieren.

gepubliceerd op 24/03/2010

naar boven