Francofonie [fr]

Wat is francofonie ?

De term “francofonie” is rond 1880 bedacht door de Franse geograaf Onesime Reclus, en wordt in de breedste zin van het woord gebruikt om het geheel van personen aan te duiden die het Frans gebruiken, als moedertaal, gebruikstaal of administratieve taal. Op institutioneel niveau – dan schrijft men het met een hoofdletter F – verwijst het naar de Organisation Internationale de la Francophonie – OIF – waar 84 staten en regeringen lid van zijn. Dit wil niet per definitie zeggen dat het Frans de officiële of zelfs de meest gesproken taal in dit land is.

Wie zijn de francofonen?

Volgens het laatste rapport van het Observatorium van de Franse taal in 2014, ligt het aantal Francofonen, dat wil zeggen het aantal mannen en vrouwen die het Frans gebruiken, op 274 miljoen sprekers in de wereld, op alle vijf de continenten.

PNG
Bron: www.francophonie.org

Als je kijkt naar de verdeling van francofonen in de wereld, valt het op dat 47% zich in Europa bevinden, grotendeels in West-Europa. 43% van de francofonen wonen in verschillende landen in Afrika, zowel in Noord-Afrika als in de landen ten zuiden van de Sahara, 7% in Amerika en de Caraïben, 2% in het Midden-Oosten en 1% in Azië en Oceanië.

De francofonie is een groeiende gemeenschap. Het Frans is nog nooit zoveel gesproken in de wereld. Het behoort tot de grote communicatietalen ter wereld. Hoewel het minder wordt gesproken dan het Chinees of het Hindi, is het Frans, samen het Engels, de enige taal die op elk continent wordt gesproken. Volgens de OIF is het Frans de vijfde meest gesproken taal ter wereld in 2014. De 274 miljoen sprekers omvatten 4% van de wereldbevolking. Maar deze groep wordt steeds groter en we schatten dat er in 2050 ongeveer 700 miljoen francofonen zullen zijn, waarbij het deel van de wereldbevolking zou kunnen verdubbelen tot 8%. Dat is vooral te verklaren door de demografische groei van Franstalige Afrikaanse landen in de komende decennia. De OIF schat dat 85% van de francofonen in de wereld zich tegen die tijd in Afrika zullen bevinden.

De Institutionele Francofonie

De Institutionele Francofonie is in 1970 ontstaan, met de oprichting van het agentschap voor culturele en technische samenwerking (ACCT), dat later de Organisation Internationale de la Francophonie (OIF) is geworden. Deze organisatie is verantwoordelijk voor de promotie van de Franse taal, en het waarborgen van de samenwerking tussen de 84 landen en regeringen die lid of observerend lid zijn van de OIF.

De organisatie gaat uit van het Handvest van de Francofonie, dat in 1997 is aangenomen en in 2005 is herzien. Dit handvest voorziet onder andere iedere twee jaar een Francofonie Top, in aanwezigheid van staatshoofden van landen die lid zijn. De OIF beschikt ook over een secretaris-generaal van de Francofonie, een functie die sinds 2019 wordt bekleed door Louise Mushikiwabo. Ook bestaat er een Parlementaire vergadering van de Francofonie (APF), een raadgevende vergadering. Tot slot is de OIF ook het organisme dat de multilaterale samenwerking met verschillende andere operatoren van de Francofonie organiseert, zoals het universitaire agentschap van de Francofonie, TV5 Monde, de Internationale vereniging van Francofone burgemeesters en de Université Senghor d’Alexandrie (de universiteit van de Francofonie).

Waarom Frans spreken?

Er zijn uiteraard een groot aantal verschillende factoren die de aanwezigheid van de Franse taal op de vijf continenten verklaren. Buiten historische verklaringen, zijn andere redenen zeer actueel:

- In Noord-Amerika is het de bevestiging van een culturele identiteit. Vooral natuurlijk wat betreft de francofone Canadezen die met bijna tien miljoen zijn, en de francofonen die in Québec wonen.

- In Afrika beneden de Sahara is het Frans de taal die toegang biedt tot het basisonderwijs. Het Frans is hier de taal van ontwikkeling en moderniteit.

- In Centraal- en Oost-Europa wordt de kennis van het Frans geassocieerd met het behoren tot de Europese Unie: haar drie hoofdsteden, Brussel, Luxemburg en Straatsburg zijn Franstalig, en binnen de instellingen van de Europese Unie is het Frans, samen met het Engels, de werktaal.

- Het Frans is één van de twee werktalen van de Verenigde Naties, één van de twee officiële talen van het Internationaal Olympisch Comité, de enige universele taal van de postdiensten en de hoofdtaal van de Afrikaanse Unie.

- Tot slot is het Frans steeds meer aanwezig op het web.

Wie onderwijst het Frans?

De operatoren van de Francofonie evalueren, in nauwe samenwerking met Frankrijk en met meer dan 900.000 docenten Frans in de wereld, de aanvraag en breiden het onderwijs uit naar nieuw publiek.

De “lycées français” en vergelijkbare instellingen in het buitenland dragen veel bij aan de verspreiding van het Frans. Dit unieke netwerk van 495 instellingen, gevestigd in 137 landen, geeft les aan ongeveer 342.000 leerlingen van Franse en andere nationaliteiten. Dit netwerk wordt, onder toezicht van het Franse ministerie van Europa en Buitenlandse Zaken, gecoördineerd door de overheidsinstelling “L’ Agence pour l’enseignement français à l’étranger”.

PNG

Ook TV5 ondersteunt de docenten Frans met het programma “Découvrir, apprendre et enseigner le français” (Het Frans ontdekken, leren en onderwijzen).

De Franse media in de wereld

TV5 Monde, de internationale Franstalige televisiezender
Met meer dan 291 miljoen huishoudens in 200 landen op de vijf continenten die de zender ontvangen, beschikt TV5 Monde over één van de drie grootste televisienetwerken ter wereld, waarmee ze, 24 uur per dag, de wereld vanuit verschillende invalshoeken in beeld brengt. De zender kwalificeert zich als “de francofone culturele wereldzender”. TV5 Monde werd in 2016 gemiddeld door 50 miljoen kijkers per week bekeken, en de website werd in 2015 gemiddeld 3,6 miljoen keer per maand bezocht.

France 24
France 24 werd gelanceerd in 2006 en is de eerste 24/7 Franse internationale nieuwszender. Het wordt uitgezonden in het Frans, het Engels, Arabisch en binnenkort ook het Spaans. In 2016 werd de zender gemiddeld door 51 miljoen kijkers per week bekeken en momenteel ontvangen 315 miljoen huishoudens in meer dan 180 landen de zender. De website van France 24 wordt maandelijks door 16 miljoen mensen bezocht.

De Radio’s
Er bestaan ook enkele grote internationale Francofone radiozenders. Radio France International (RFI) is bijvoorbeeld, na BBC World en Voice of America, de derde meest beluisterde radio ter wereld, met 44 miljoen luisteraars. Maar er bestaan ook andere belangrijke Franstalige radiozenders zoals RTBF International, Africa n°1 en Radio Méditerranée Internationale.

Zie ook de Infographic: Het Frans, de 5e wereldtaal

Adressen

Organisation internationale de la Francophonie
19-21 avenue Bosquet, 75007 Paris
Téléphone (33) 1 44 37 33 00
www.francophonie.org

Agence intergouvernementale de la Francophonie
13, quai André Citroën 75015 Paris
www.francophonie.org

Agence universitaire de la Francophonie

4, place de la Sorbonne, 75005 Paris
www.auf.org

Association internationale des maires francophones

9, rue des Halles 75001 Paris
www.aimf.asso.fr

Agence pour l’enseignement français à l’étranger
23, place de Catalogne 75014 Paris
http://www.aefe.fr

Université Senghor d’Alexandrie
1, place Ahmed Orabi, BP 415 Alexandrie, Egypte
http://www.usenghor-francophonie.org

TV5 Monde
19, rue Cognac-Jay 75007 PARIS
www.tv5monde.com

Assemblée parlementaire de la Francophonie
233, bd Saint-Germain 75007 PARIS
http://apf.francophonie.org/

Forum francophone des affaires

3, place de la Coupole, BP 88, 94223 Charenton Cedex
www.ffa-int.org

Jeux de la Francophonie
19-21 avenue Bosquet 75007 Paris
www.jeux.francophonie.org

Union internationale de la presse francophone
3, cité Bergère 75009 PARIS
www.presse-francophone.org

Délégation des affaires francophones, Ministère des Affaires étrangères

37 quai d’Orsay 75700 Paris SP 07
www.diplomatie.gouv.fr

gepubliceerd op 04/01/2019

naar boven