Franse gastronomische maaltijd op de lijst van immaterieel werelderfgoed [fr]

Deskundigen van Unesco vinden dat de Franse maaltijd met zijn rituelen en manier van presenteren aan alle voorwaarden voldoet om op de befaamde lijst te kunnen staan van immaterieel cultureel erfgoed. Voor de eerste keer krijgt de gastronomie van een land deze status. Dit is een fantastische erkenning.

Gastronomie - JPEGHet is zover: deskundigen van een intergouvernementeel comité van Unesco die in Nairobie (Kenia) bijeen waren gekomen, hebben het verzoek van Frankrijk ingewilligd. De Franse gastronomie, maar ook de andere dossiers die Frankrijk had ingediend: het Franse ambachtsstelsel en de kant van Alençon staan op de lijst van immaterieel werelderfgoed van de mensheid. Catherine Colonna, ambassadrice van Frankrijk bij de Unesco, was zeer tevreden met dit besluit dat “bijdraagt aan de culturele diversiteit”.

Het comité onderzocht 51 verzoeken tijdens de sessie, waaronder de stenen kruisen in Armenië, de feesten van Giong van de tempels van Phu Dong en Soc in Vietnam, de Spaanse flamenco, de Chinese acupunctuur et het tapijtknopen in Azerbeidzjan.

In 2008 gaf president Sarkozy ter gelegenheid van zijn bezoek aan de Landbouwbeurs in Parijs, te kennen dat hij van plan was een verzoek in te dienen bij de Unesco om de Franse gastronomie op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed te plaatsen. Het dossier werd vervolgens ondersteund door het ministerie van Landbouw en door chef-koks en gastronomen die van mening zijn dat “de Franse keuken tot de Franse cultuur behoort”.

Dit is de eerste keer dat Unesco aanvaart een erfgoed op haar lijst te plaatsen dat verband houdt met gastronomie. Sinds de ondertekening van het verdrag van 1972, plaatst Unesco unieke plekken en monumenten in de wereld op een lijst. Maar krachtens een conventie die in 2003 werd ondertekend, is de organisatie eveneens gemachtigd immaterieel erfgoed van de mensheid te beschermen. 132 landen hebben tot nu toe deze conventie ter bescherming van volkstradities en -rituelen geratificeerd.

De lijst omvat momenteel 178 culturele gebruiken of traditionele know-how: “van generatie op generatie overgebrachte gebruiken, rituelen, dialecten, ambachtelijke kennis (…) vormen een band met ons verleden. Zij maken deel uit van onze identiteit en bevorderen onderling respect, culturele diversiteit en creativiteit.

De leden van het comité hebben bemerkt dat de maaltijd in Frankrijk “een traditioneel sociaal gebeuren is, bestemd om samen de belangrijkste gebeurtenissen te vieren, zoals een trouwerij, geboorte, verjaardag, behaald succes of een weerzien”. De maaltijd versterkt dus de gezamenlijke identiteit en draagt bij aan de culturele diversiteit in de wereld. De nadruk is gelegd op het gezamenlijk welzijn, de kunst van het proeven en de harmonie tussen mens en natuurlijke producten. “Fransen houden ervan op deze manier samen te zijn, te drinken, te eten en fijne momenten met elkaar te delen. Het maakt deel uit van onze tradities en het is een zeer levendige traditie” pleitte Catherine Colonna tijdens de sessie.

Het accent wordt dus gelegd op de maaltijd als onderdeel van de Franse culturele identiteit, met alles wat daarbij hoort: het kopen van goede, bij voorkeur lokale, producten, met smaken die goed op elkaar afgestemd zijn; de zorgvuldige keuze van gerechten binnen een aantal recepten die steeds verrijkt worden; harmonie tussen gerecht en wijn; het esthetische karakter van de tafel; uitwisselingen tijdens de maaltijd. De gastronomische maaltijd moet ook een bepaald schema in aanmerking nemen: de maaltijd begint met een aperitief, dan volgt minstens een entree, een vis en/of vleesschotel, kaas en een dessert, en ter afsluiting een digestief.

De maaltijd maakt deel uit van de Franse identiteit. Een maaltijd kan Normandisch, Provencaals, Bourgondisch of Elzasser zijn. “De Franse gastronomie staat bovendien open voor zeer diverse invloeden van buitenaf, waardoor nieuwe smaken ontstaan. “Het is een manier om open te staan voor andere culturen waar, gezien de realiteit van de huidige wereld, rekening mee moet worden gehouden”, zegt Hubert de Canson, adj. permanent gedelegeerde van Frankrijk bij de Unesco.
De Unesco heeft het risico op onrechtmatig gebruik van het Unesco-label voor commerciële doeleinden ter sprake gebracht. “Frankrijk zal er zorg voor dragen de geest van de conventie geheel en al toe te passen op het immaterieel erfgoed”, onderstreepte Catherine Colonna. Deze vermelding op de lijst houdt concrete maatregelen in die als doel hebben de gastronomische Franse keuken te behouden, met name voor wat betreft de educatieve begeleiding op school. “Vorming op dit gebied is essentieel, teneinde jongeren bewust te maken van de cultuur van smaak, en de “art de la table” op de toekomstige generaties over te brengen” zegt Hubert de Canson; Hij voegt eraan toe dat dit op universitair en pedagogisch gebied moet worden aangemoedigd.

www.unesco.org : website van Unesco

gepubliceerd op 01/12/2010

naar boven