MeliMelo n°12 : "Pour des prunes" [fr]

Pour des prunes / Voor spek en bonen - JPEG

Uitdrukking

« Pour des prunes » (letterlijk vertaald : voor pruimen)

Betekenis

Voor niets.

Oorsprong

Al is het voor ons in deze tijd heel zwaar een «prune» te verteren als het om een bekeuring gaat, lang geleden werd dit woord ook al voor andere dingen gebruikt dan enkel de vrucht.

Sinds de 13e eeuw kon een «prune» in Middelfrans (de voorloper van het moderne Frans) ook betekenen:

- Een klap ("il s’est pris une prune, un pruneau");
- Een meevaller (een buitenkans) of een tegenvaller (speling van het lot), naargelang het geval;
- Iets zonder grote waarde ("ne pas valoir prune" betekende «niets waard zijn” en "ne preisier une prune", wilde zeggen “geen enkele waardering voor iemand hebben”. ).En het is natuurlijk de betekenis van deze laatste uitdrukking "ne preisier une prune" uit het einde van de 12e eeuw, waaruit onze uitdrukking in het begin van de 16e eeuw is ontstaan, Maar waarom was een pruim toen al niet veel waard?

We zullen hiervoor terug moeten gaan naar de eerste kruistochten in de 12e eeuw. Er gaat een verhaal dat de kruisvaarders omstreeks het jaar 1150, tijdens de tweede kruistocht die op een mislukking uitliep, jonge pruimenboompjes hadden meegenomen uit Damascus waar zij de vruchten ter plekke hadden kunnen proeven. We kunnen ons heel goed indenken dat de koning, toen zij verslag deden van hun tocht, geërgerd uitgeroepen zou kunnen hebben: "Ne me dites pas que vous êtes allés là-bas uniquement pour des prunes!" [vertel me niet dat u daar alleen maar bent geweest voor pruimen] of met andere woorden “voor niets”. Het hof van de Koning, en later ook het volk, zou deze zeer bijzondere betekenis van het woord “prune” dan kunnen hebben verspreid.

Maar, eerlijk gezegd zijn pruimen in Frankrijk al bekend sinds de Oudheid en het is zeer waarschijnlijk dat bovengenoemde oorsprong enkel een legende is. Hoewel sommige historici van mening zijn dat de kruisvaarders al vanaf de twee kruistocht met tegenslagen te kampen hadden, vinden andere dat dit pas vanaf de zevende of achtste kruistocht is geweest. Dat is dus veel later en de geringe waarde van de pruim was toen overal al bekend.

En misschien hechtte men weinig waarde aan pruimen omdat het een heel gewone vrucht was? Echter, in afwezigheid van enige zekerheid met betrekking tot de oorsprong van deze uitdrukking en om dit aardige verhaal een beetje te verdedigen, zouden we er aan kunnen toevoegen dat de zogenaamde “pruim uit Damascus” [kwets] een specifieke smaak heeft, misschien wel veel beter dan de pruimen die hier groeiden. Dit zou kunnen rechtvaardigen dat de kruisvaarders getracht zouden hebben hun vorst te overtuigen van de kwaliteiten van deze pruim.

Het blijft echter mogelijk dat deze pruimenvariant op een lokale pruimenboom is geënt waardoor de prune d’Ente is ontstaan. Deze stond weer aan de oorsprong van de prune d’Agen, die eigenlijk uit Sainte-Livrade-sur-Lot en Villeneuve-sur-Lot komt, wat later het departement Lot-et-Garonne zou worden.

Voorbeeld

"Afgezien daarvan, ging het leven in het kamp gewoon door : het brandalarm ging altijd vier of vijf keer af voor « des prunes”."

Richard Pointet - Australie, l’envers du décor - 1999

In Nederland

Voor spek en bonen

Bron: Georges Planelles - Les 1001 expressions préférées des Français - expressio.fr

gepubliceerd op 19/05/2014

naar boven