MeliMelo n°4: "Tomber des hallebardes / des cordes" [fr]

Tomber des Hallebardes / cordes - JPEG

Uitdrukking in het Frans

"TOMBER DES HALLEBARDES / TOMBER DES CORDES" (Het regent hellebaarden / koorden)

Betekenis

Het regent echt veel

Oorsprong

Deze uitdrukking werd voor eerst door Furetière gebruikt aan het einde van de 17e eeuw.

Voor degenen die hun geschiedenislessen vergeten zijn, een ‘hallebarde’ (hellebaard) was een soort lange wapenstok (lance) met aan het uiteinde een scherpe ijzeren punt en daaronder, tegenover elkaar geplaatst, een bijl en een haak.

Het was natuurlijk gemakkelijk om de vergelijking te maken met de scherpe punt van de hellebaard en de grote druppels ijskoude regen die de mens buiten bij zwaar onweer onophoudelijk teisteren.

Maar de dingen zijn niet zo eenvoudig als ze lijken!

Want, volgens Gaston Esnault was sinds het midden van de 16e eeuw het woord “lance”, Bargoens voor water en vervolgens ook voor regenwater. Het werkwoord “lancequiner”, dat pas later verscheen, werd dan ook gebruikt in de betekenis van regenen.

Het zou dus een eenvoudige verwisseling van (bijna)synoniemen zijn geweest waardoor het woord “lance” door het woord “hallebarde” werd vervangen, waarbij een verouderd woord werd gebruikt, want hellebaarden waren op het moment van het eerste gebruik van de uitdrukking al aan het verdwijnen als wapens.

Voor wat betreft de “cordes” (koorden) die net zo vallen als de hellebaarden, deze vloeien gewoon voort uit de de strepen die men kan waarnemen als het heel hard regent.

Voorbeeld

"Deze maand is slechts één grote onweersbui met wat onderbrekingen. Ik heb me nauwelijks kunnen scheren of iets kunnen schrijven, zo somber is het. De wolken hebben de kleur van asfalt. Het regent “hallebardes” en de binnenplaats en de trappen zijn bedekt met een grote plas water. Met zulk weer is het enkel thuis behaaglijk. "

Henri-Frédéric AMIEL - Journal intime - Posthume 1993

"Wij zijn helemaal nat, “il pleut des cordes”. Geheel doordrenkt staat Anna op en draait zich om terwijl ze enkele nauwelijks hoorbare woorden prevelt. Ze smeekt zeker de goden ons uit deze barre weersomstandigheden te verlossen."

Léandre-Alain BAKER - Ici s’achève le voyage -1989

Uitdrukking in het Nederlands

HET REGENT PIJPENSTELEN / BAKSTENEN

Source: Georges Planelles - Les 1001 expressions préférées des Français - expressio.fr

gepubliceerd op 07/06/2013

naar boven