Met "Cartooning for Peace" zet Plantu zich samen met andere cartoonisten in voor vrede en tolerantie [fr]

Bijna alle Fransen kennen Plantu, of beter gezegd, hebben wel eens met een glimlach één van zijn spotprenten bekeken die hij dagelijks voor Le Monde tekent. We kennen de karikaturist minder als oprichter van het project Cartooning for Peace. Dit project bracht in 2006 voor de eerste keer karikaturisten uit de hele wereld bijeen in het hoofdgebouw van de Verenigde Naties in New York om te debatteren over de rol van een tekening of spotprent in de pers als middel om zich uit te drukken of te communiceren. Drie jaar later maakt hij de balans op.

Plantu - JPEGHet verhaal speelt zich af in november 1991. Plantu, wiens spotprenten sinds het begin van de jaren ’70 door het dagblad Le Monde gepubliceerd worden, bevindt zich in Tunis voor een expositie over zijn werken. Tijdens zijn verblijf ontmoet hij Yasser Arafat en vraagt de Palestijnse leider om à la minute te reageren op zijn cartoons. Yasser Arafat neemt de uitdaging aan: op de Israëlische vlag die Plantu schetst, zet Yasser Arafat een davidster.

Het jaar daarop ontmoet Plantu Shimon Pérès in Jerusalem. Hij geeft deze op zijn beurt een potlood in handen en beleeft de scoop van zijn leven: voor de eerste keer, één jaar voor de Oslo-akkoorden van 1993, staan op hetzelfde document de handtekeningen van de nummer één van de PLO en de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken …

Deze bijzondere ontmoeting door tussenkomst van een potlood, heeft een radicale ommekeer in de geschiedenis van de perstekening teweeg gebracht. Nog nooit waren spotprenten zo direct in aanraking gekomen met de geschiedenis. Zelfs in de 19e eeuw, die toch de gouden eeuw van de spotprent was dankzij een door de industriële revolutie en technische innovaties geprikkelde pers, namen karikaturisten genoegen om met hun scherpe en venijnige spotprenten de lezers tot nadenken te stemmen of om een glimlach uit te lokken. Een meester hierin was Honoré Daumier, net als zijn grafische alter-ego de schrijver, die andere Honoré, de geniale Balzac, auteur van de indrukwekkende Comédie Humaine. Er is niets indrukwekkends te bespeuren bij Plantu: de man is slank, discreet en bijna verlegen. Maar zijn grafisch project is groots, hij heeft namelijk voor zichzelf als doel gesteld om via tekeningen de dialoog tussen culturen weer in gang te zetten, want tekeningen worden niet belemmerd door taalbarrières en hebben het voordeel dat ze direct voor iedereen te begrijpen zijn.

Door in dezelfde schets Arafat en Pérès bijeen te brengen, heeft Plantu de basis gelegd voor een nieuwe taak voor de karikaturist, de cartoon-diplomatie zoals Reuters het samenvatte. Plantu is trots op deze diplomatie waar een tekenaar niet meer enkel toeschouwer is van het wereldgebeuren, maar ook een acteur: «Toen Yasser Arafat mij in Tunis wilde ontmoeten, wist ik niet dat hij een tekening zou gebruiken om de Israëlische staat te erkennen. Dat was een verrassing voor de politiek tekenaar die ik ben. Ik begreep dat een tekening als middel kon dienen om vooruitgang te boeken…»

Deze eerste ervaring heeft de basis gelegd voor het project Cartooning for Peace dat in het najaar 2006 voor het eerst, in dienst van vrede en tolerantie, twaalf cartoonisten uit de wereld bijeen bracht op het VN-hoofdkantoor in New York. Een gedurfd project na de zogenaamde Deense cartoon-affaire over Mohammed waarbij discussies hoog oplaaiden met weinig wederzijds begrip of dialoog tussen culturen: «De secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, stelde ons voor debatten te organiseren rond een pedagogisch en bundelend thema: intolerantie verleren» verduidelijkt Plantu. De strijd was dus niet bij voorbaat gewonnen … Sinds twee jaar echter getuigen de debatten en exposities die overal ter wereld worden georganiseerd van het feit dat er belangstelling voor is. Plantu heeft nooit zijn doel uit het oog verloren, ondanks de risico’s die de auteurs soms lopen, de immer aanwezige mogelijkheid van manipulaties in een wereld waar het internetnetwerk een deel heeft aan de dilutie en zelfs de vervorming van berichten, waar fundamentalisten vragen om een tekening te veranderen of te verwijderen, waar censuur en taboes voorkomen, ook in de westerse democratieën waar het “politiek correct” wordt toegepast: «Elke keer als ik met een collega-tekenaar discussieer, krijg ik een beter inzicht in zijn problemen en door zijn ervaring begrijp ik beter wat vrijheid van opinie betekent, wetend dat het lot dat voor de politiek tekenaar is weggelegd een zeer nauwkeurige barometer is voor deze vrijheid.»

Vertaling van een tekst van Marie-Michèle Martinet

Meer informatie: http://www.cartooningforpeace.org/

gepubliceerd op 22/05/2017

naar boven