Toespraak van de ambassadeur van Frankrijk, dhr. J-M Gaussot [fr]

Mijnheer van Drimmelen,
Dames en Heren,
Beste Mevrouw Korteweg,

Het doet mij bijzonder veel plezier u hier vanavond op de Residentie van Frankrijk welkom te heten, samen met al degenen die u dierbaar zijn.

Want door hier bijeen te komen, brengen wij niet enkel hulde aan uw vele verdiensten maar ook aan de liefde voor boeken, de passie voor oude werken en de fijnzinnigheid van verzamelaars. Deze estheten en mecenassen hebben voortdurend aan de volgende generaties het erfgoed van kennis en schoonheid overgedragen.
JPEG
Deze overdracht heeft het mogelijk gemaakt om, ondanks de wisselvalligheden van de geschiedenis, kennis, kunst en ideeën uit te wisselen en wederzijdse inspiratie op te doen. De bijeenkomst van vanavond heeft als doel u te huldigen, maar geeft ons ook de gelegenheid om in het algemeen onze dankbaarheid te betuigen aan al deze “overdragers” van de geschiedenis, verzamelaars mecenassen en “kenners” van boeken, voor wie het Franse woord “conservateur” of het Engelse “curator” uitdrukking geeft aan de heilige taak van bescherming en overdracht.

Wij zijn hier vanavond bijeen omdat u één van die “overdragers” van cultuur bent tussen onze twee landen.

Na uw studie kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht, promoveert u in 1979 cum laude aan de Universiteit van Amsterdam op een briljant proefschrift over de Bernulphuscodex en verwante handschriften. Reeds in 1973 wordt u benoemd als wetenschappelijk ambtenaar bij de afdeling handschriften van de Koninklijke Bibliotheek Den Haag. In 1976 wordt u hoofd van deze afdeling en vervolgens benoemd tot wetenschappelijk directeur.

Verantwoordelijk voor de vervaardiging van een catalogus van de verluchte handschriften van de Koninklijke Bibliotheek, heeft u deze in de vorm van een geavanceerd informatiesysteem gepresenteerd (Medieval Illuminated Manuscripts) dat kan worden geraadpleegd op de site van de bibliotheek. Dit systeem, met beschrijvingen van 400 verluchte handschriften en bijna 11.000 gedetailleerd beschreven afbeeldingen, kan worden beschouwd als uw levenswerk. Deze elektronische catalogus is door collega-wetenschappers in de hele wereld met veel enthousiasme ontvangen.

U heeft uw werkzaamheden gericht op drie specifieke thema’s.
In de eerste plaats is dat uw studie van penwerkdecoraties in handschriften. Door de publicatie in 1992 van de catalogus “Kriezels, aubergines en takkenbossen” heeft u het mogelijk gemaakt om handschriften en incunabelen met penwerk nauwkeuriger te kunnen dateren en lokaliseren.

Uw tweede specialisatie is uw studie van de bibliotheek van de prinsen van Oranje en de graven van Nassau die een van de basiscollecties is van de verzameling middeleeuwse handschriften van de Koninklijke Bibliotheek. Het is in het kader van dit werk dat u in de nationale Bibliotheek in Berlijn de romans uit de Renaissance van Willem van Oranje op het spoor bent gekomen, en met name de befaamde trilogie waarvan de Prins een Franse versie bezat.

Uw derde aandachtsgebied is het Franse handschrift en de Franse cultuur. Het is het grootste en mooiste gedeelte van de collectie verluchte handschriften van de Koninklijke Bibliotheek die u voor een groot algemeen publiek toegankelijk heeft gemaakt. U heeft zonder ophouden gewerkt aan de redactie van een “Catalogue of French language medieval manuscripts in the Koninklijke Bibliotheek and Meermanno-Westreenianum Museum The Hague” die in 2003 op microfiche verscheen met aantekeningen van het Institut de Recherche et d’Histoire des Textes van 1954 tot 1956. Deze aantekeningen heeft u verrijkt met beschrijvingen en gegevens over de herkomst en secundaire literatuur over deze handschriften.

En dan is er ook nog de fantastische en succesvolle tentoonstelling “Praal, ernst, emotie” in het Meermanno-Westreeniannum museum in Den Haag in 2002 over Franse verluchte handschriften uit Nederlands openbaar bezit. Deze tentoonstelling, die werd gehouden in samenwerking met de Koninklijke Bibliotheek, was voor een groot deel uw werk. Evenals de schitterende catalogus die ter gelegenheid van deze tentoonstelling werd uitgegeven. Het is een knappe monografie die getuigt van uw deskundigheid en de nauwe samenwerking die u heeft kunnen scheppen met uw collega’s elders in de wereld.

Met deze expositie en catalogus heeft u het Nederlandse publiek een buitengewoon fraai overzicht gegeven van de middeleeuwse Franse cultuur zoals die is overgeleverd in de handschriften; de ontdekking van de handel in kunstboeken; en de artistieke stromingen tussen Zuid en Noord-Europa naargelang de reizen die miniaturisten ondernamen om een opdracht te vervullen voor die of die opdrachtgever.

Door middel van dit professionele levenswerk heeft u in grote mate bijgedragen aan de verspreiding van ons cultureel geschreven en verlucht erfgoed. Om u onze erkentelijkheid te betuigen, en ter ere van het instituut waar u zo lang werkzaam bent geweest, wenst mijn land u een prestigieuze onderscheiding toe te kennen waarvan ik het genoegen heb u nu de versierselen uit te reiken.

Chère Madame Korteweg, au nom du Ministre de la Culture, nous vous faisons “Chevalier des Arts et des Lettres”.

gepubliceerd op 11/01/2010

naar boven